Rudolf Steiner jaarfeesten
Jaarfeesten

Die jaarfeesten – kan dat niet anders?

Afgelopen week stelde ik een spannende vraag op social media en daardoor ontstond een hele hoop beweging. Er blijken veel mensen een uitgesproken mening te hebben als het gaat om de jaarfeesten. Ik ontving verrassend veel positieve ondersteuningen, maar er waren ook zorgen. Ik kreeg hartelijke uitnodigingen van schoolleiders die mij vroegen of ik op school langs wil komen om met het team of bij een algemene ouderavond te spreken. Er waren mensen die mij vertelde waar al hard gewerkt wordt met dit thema en er werden ook mensen bozig op mij omdat ik iets lijk weg te willen nemen, wat juist zo veilig en fijn is. Hier op deze site deel ik graag de vraag met jou.

'Ik ga iets heel gewaagds doen… hou je vast. Ik ga een beetje schudden aan de heilige huisjes van de traditionele jaarfeesten die we zo graag op vrijescholen in Nederland vieren. En ik ben reuze benieuwd naar jouw mening!

Sinds ik mij door mijn blogs, de online Jaarfeestencursus en de lessen die ik geef op de Academie voor Ouders in Zutphen steeds meer verdiep in de jaarfeesten en mij daarnaast steeds meer bezig houd met modern, open minder, goed en inclusief waldorfonderwijs, groeit in mij de wens om met een vernieuwende blik naar de feesten te kijken.

What's in a name?

We vieren op Nederlandse waldorfscholen graag Pinksteren, Kerstmis, Sint Jan en Sint Maarten. Allemaal feesten met een Christelijke naam. Dat is soms best verwarrend, want zo lijkt Waldorf een Christelijke grondslag te hebben door de gevierde feesten. En eigenlijk klopt dat niet (niet helemaal ten minste) Veel vrijeschoolse jaarfeesttradities vinden hun oorsprong in natuurreligieuze vieringen verbonden aan de in- en uitademingsfase van het jaarritme. Het doel van de jaarfeesten op een Waldorfschool is, als ik Steiner goed begrijp, niet verbonden aan de christelijke feesten, maar vooral met dat ademhalingsritme en de cyclus van de aldoor zich afwisselende seizoenen. Er is een verschil tussen hoe je de jaarfeesten persoonlijk en op school viert. Op school wordt er vaak voor een beeld gekozen en daaromheen is een mooie dag met verhalen, liederen, een inhoudelijke boodschap, natuurverbondenheid en plezier. Voor de opvoeder ga je op een veel dieper niveau met de jaarfeesten aan de slag. De jaarfeesten bieden dan de mogelijkheid voor persoonlijke ontwikkeling. Voor die persoonlijke verbinding kan je natuurlijk gaan voor een esoterische/Christelijke inslag (waar een mooi boekje over bestaat van voordrachten van Steiner), maar dat hoeft niet.

Is het de door de katholieke kerk bedachte naam die invulling geeft aan een feest? Of gaat het juist om de inhoudt, om de bewuste blik naar je persoonlijke ontwikkeling en de ontwikkeling van de mensheid?

Realiteit

De realiteit is dat in het oorspronkelijke pedagogische concept van de Waldorfschule helemaal niet zoveel te vinden is over dat belang van de jaarfeesten. Maar als je op dit moment naar een vrijeschool gaat, zijn die feesten een groot onderdeel van het onderwijsconcept. De kinderen genieten van de feesten, ouders bakken zich een slag in de rondte en de telefoons staan in de aanslag om de sprong over het vuur vast te leggen. Maar het is niet alleen maar fijn. Er worden misschien wel teveel 'beelden' tegelijkertijd gevierd, er komen steeds meer feesten bij die gevierd moeten worden om inclusief te zijn, mensen hebben moeite met de kerkelijke stempels en overal hoor je stemmen opgaan dat het enorm veel werk is om die feesten te organiseren en de feesten ook nog eens oppervlakkiger worden.

Op zoek naar nieuwe wegen voor een inclusievere vrijeschool en omringt door een enorme rijkdom van jaarfeesten die overal op de wereld gevierd worden, kan ik mij voorstellen dat we een sprong in het diepe mogen wagen. Een sprong naar een nieuw jaarfeestenritme met diepgang, rijkdom en kwaliteit ipv kwantiteit.

Een idee?

Wat als we nou de essentie van alle verschillende jaarfeesten samen brengen en krachtige nieuwe namen vinden voor inclusieve feesten, zouden we daarmee de ramen van de waldorfbubbel open zetten en vernieuwend in de maatschappij van nu staan? Natuurlijk hoef je daarbij niet alles los te laten wat je lief is en kunnen er regionale verschillen zijn. Wie viert met mij begin februari Winterlicht of begin mei de Lentedans? Wie onderzoekt met mij op welke manier we de verwachting tot midwinter kunnen vieren; de Yalda-nacht, de geboorte van Christus en de nieuwe zon? We kunnen samen op zoek gaan naar nieuwe namen. Ik heb een voorstel voor 8 feesten, geïnspireerd op de heidense jaarcyclus.

1 februari - Winterlicht
21 Maart - Lentefeest
1 mei - Mei/lentedans
21 juni - Midzomer
1 augustus - Zomeroogst
21 September - Herfstfeest
1 november - Herfstduister
21 december - Midwinter

Even als voorbeeld: In de natuur is de kalender niet zo streng. Net als nu, zoeken we op scholen naar een geschikte dag rondom deze data. En terwijl we samen het lentefeest vieren met eieren en ontkiemende zaadjes, kan elke traditie worden aangevuld met Paas, Holi, Pesach, Ostara of Nowroez elementen. Ja nog steeds is bijvoorbeeld het opstandingsmotief belangrijk. Die achtergrond beleving geven we mee aan de kinderen, niet doordat we de naam Pasen gebruiken, maar door hoe we inhoud geven aan het feest.

Iedereen is welkom licht te brengen in het Herfstduister. Het uitholen van een knol of het maken van lantarentjes past daar uitstekend bij. Elementen van de heilige legende van Sint Maarten mogen daar niet ontbreken, maar ook elementen van Diwali en Samhain mogen gevierd, net als de lichtjes voor de gestorvenen van Allerzielen en zélfs van Halloween.

Natuurlijk zijn er ook speciale dagen die gevierd mogen worden, dagen die niet perse natuurverbonden zijn maar cultuurgebonden. We kunnen samen Koningsdag vieren, Sinterklaas of Keti Koti. Maar 8 keer per jaar vieren we groot feest op school. Grote feesten waar iedereen zich mee verbonden mag voelen.

Wat denk jij?

Jaarfeestendagen

Naar aanleiding van de vele vragen en enthousiaste reacties om over dit onderwerp verder te denken, heb ik een plan bedacht voor jaarfeestendagen. 5x per jaar een ontmoetingsdag op een zondagmiddag in Zeist waar we met elkaar zingen, waarvoor ik een presentatie voorbereid, we sprekers kunnen uitnodigen en we in werkgroepen met elkaar aan de slag gaan. Dagen voor ouders, professionals en geïnteresseerden, vol inspiratie, ontmoetingen en verdieping in de jaarfeesten.

Meer informatie en aanmelden: Jaarfeestendagen

Meningen

Via social media volgden vele antwoorden. Ik deel hier een aantal en hoor in het reactieformulier daaronder ook graag jouw mening!

Klik hier

‘Wat prachtig! Nu valt voor mij ook het kwartje waarom het mij niet ‘lukte’ de jaarfeesten te vieren. Voor mij waren het te specifieke verhalen, die (nog) te ver bij mij (en mijn niet christelijke?) achtergrond vandaan stonden. De seizoenen volg ik al jaren. Hoe mooi om dit zo uit te breiden.’

‘Mooi om er zo over te denken, vernieuwend. En leerzaam om de verschillende meningen te horen en er zo achter te komen wat het voor ieder eigenlijk betekent. De feesten en de namen. Zelf ben ik er nog niet helemaal over uit. Ik ben zeker voor het leren kennen van verschillende culturen en (meer) inclusiviteit in de feesten. Toch, voor mijzelf die net is gestart met werken op een vrijeschool, vind ik het fijn om eerst de feesten zoals die zijn te leren kennen. Juist de christelijke gedachte achter de feesten geeft mij diepgang en nieuwe dingen die ik nog niet wist. Daarbij is de antroposofie in de basis al verbonden met andere geloven en culturen, in kleine beetjes krijgg je dat vanzelf al mee. Bij veel jaarfeesten ervaar ik nu ook al invloeden vanuit de seizoenen, natuur of andere cultuurfeesten, dat is voor mij zeker een toevoeging, maar als we alles gaan doen voelt het voor mij nu nog te versnipperd. Ik kan mij wel voorstellen dat er een soort overgangstijd komt met verschillende namen. Zoals dat nu soms ook al gebeurd met dubbele namen. Zoals Pasen/Lentefeest, Midwinter/Kertmis, Sint Jan/Midzomerviering. Die combinatie mag van mij wel meer. Dat je het feest dus zowel christelijk als met een andere naam benoemd.’

‘Goed idee! Ik ben voorstander van een bredere inzet van jaarfeesten. Het antroposofische aspect – hoe mooi ook – heeft mijn inziens ook een beperkend effect; het vindt slechts binnen deze kring plaats (Michaëlsfeest, Johannie), terwijl je met de door jouw genoemde namen meer mensen aanspreekt en hen dus ook bereikt. De waarden die wij geleerd hebben aan deze feesten kunnen we overeind blijven houden. Veel jaarfeesten heb een Oud – Germaanse oorsprong en dus ook een seizoens – en natuurgedachte. Het samen hand in hand gaan kan heel goed naar mijn idee. Het is modern, eigentijds, maar ook realistisch.’

‘Dag Eveline, ik ben ook al heel lang met dit onderwerp bezig, maar ik kom zo veel aspecten tegen, dat ik er nog geen artikel over heb durven schrijven. Ik heb in de pedagogische voordrachten geen enkele aanwijzing over ‘jaarfeesten’ gevonden. Ook niet in de ‘vergaderingen met de leerkrachten’; die zijn opgetekend in GA 300 A,B en C. Als er iemand wél een aanwijzing heeft gevonden in de (pedagogische) voordrachten, hoor ik dat graag. Ik heb inmiddels zo’n honderd uitspraken van Steiner gevonden dat de vrijeschool geen wereldbeschouwelijke school moet zijn. Antroposofie is geen vak en antroposofische inhouden zijn geen onderwijsstof. Het gaat om de menskunde die vanuit de antroposofie een verdieping meekrijgt en om de methode van lesgeven die daaruit volgt. Dat de kinderen met een religie worden opgevoed, neemt hij zo serieus dat voor de ouders die dat willen, de pastoor en de priester op school hun godsdienstlessen kunnen geven. De antroposofische ouders wilden ook zoiets voor hun kinderen en voor hen, maar ook voor de andere kinderen die ‘nergens heen gingen’, als hun ouders dat wilden. Wanneer Steiner voor die godsdienstlessen een inhoud ontwerpt, zit daar – begrijpelijk – wél antroposofie in. Daar kan worden gesproken over reïncarnatie, maar over de kern van de antroposofie: Christus als het middelpunt van de kosmische en aardse ontwikkeling. GA 300A/286: ‘we moeten een gevoel voor de seizoenen bij de kinderen wekken’; ‘De persoonlijke band van de kinderen met Christus moet behoed worden.’ Ik kan tot nog toe niet achterhalen of er op de Nederlandse vrijescholen vanaf 1923 ooit dominees of pastoors op school kwamen om godsdienst te geven. Toen ik in 1970 in Den Haag begon, werd er ‘antroposofisch godsdienstonderwijs’ gegeven. Dat werd toen nog wel met de ouders besproken en wie dit voor zijn kind niet wilde, werd daarin gerespecteerd: het kind zat dan dat uur elders. Of dat nog zo gaat, weet ik niet. Er bestond ooit een landelijke godsdienstgroep (“Gremium’), bestaat die nog? En zo ja, wat zegt die hierover? Ik beschouw dit als een eerste aanzet om tot de ontstaansgeschiedenis van de jaarfeesten op de vrijeschool te komen.’

‘Ik ben voor verandering op elk gebied. Leven is bewegen is veranderen. Opschudden die boel. Diversiteit en ook meer 2022 zou ik zeer toejuichen.’

‘Dank je wel Eveline voor jouw moed. Bijzonder ook om de reacties te lezen. Voor mij gaat inclusie verder dan alleen de jaarfeesten. Het gaat voor mij om het geheel, om het bewustzijn. Wat maakt dat we iets op een bepaalde manier doen. Daarop reflecteren en er vervolgens naar handelen is ontzettend waardevol. Het huidige onderwijs is aan vernieuwing toe zodat het meer aansluit bij het kind van nu. Zelf werk ik in het speciaal onderwijs met kinderen met een meervoudige beperking. Het is mijn wens dat deze doelgroep onderwijs kan volgen op reguliere (vrije) basis- en middelbare scholen. Dat is er nu nog veel te weinig. Dat is voor mij ook inclusie.’

‘Hoi, ik reageer als betrokken mee-denker, oud IB’er en Innovatie Coordinator, nu met pensioen. Allereerst: wat een geweldig initiatief om ‘inclusie’ op deze manier naar voren te halen en bespreekbaar te maken! Voor mij is ‘inclusie’ nauw verbonden met ‘diversiteit’. Vandaar even een beschouwing. De diversiteit van leerlingen en hun ouders is in Nederland (en ik denk ook Europa) de laatste 10 jaar enorm toegenomen. Dat kan evenwel verschillen per Vrijeschool; in sommige gebieden kan dat meer of minder zijn. Maar die toegenomen diversiteit biedt kansen om als Vrijeschool een ruimere blik te ontwikkelen op hoe om te gaan en recht te doen aan culturele diversiteit en gewoontes. De jaarfeesten die wij vieren in onze westerse cultuur geven uiting aan de beleving en traditie die in ons werelddeel gangbaar is. Een mooie vraag voor deze tijd is ”hoe kunnen we de diversiteit van leerlingen en ouders inbedden in ‘inclusiviteit’ ?” Mijns inziens kan dat o.a. door de Jaarfeesten inclusiever te maken door tevens aandacht te geven aan feesten en gebruiken uit andere culturen. Dus naast elkaar, of in aanvulling op elkaar. Dat kan ook door de verhalen die verteld worden bij de ontwikkelingsstof van de diverse leerjaren inclusiever en diverser te maken. Een mooi voorbeeld daarvan is de uitgave van de BVS, getiteld ‘De wereld door vertellen’, waarvoor een landelijke werkgroep van VS docenten zich hebben ingezet om het aanbod verhalen zo divers en inclusief mogelijk te maken. Zelf heb ik daaraan met veel plezier, samen met Michiel van Gent, meegewerkt om een divers aanbod van verhalen voor de 5e en 6e klas te verzamelen. Een derde aanvulling zou een rubriek in de schoolkrant kunnen zijn die ingaat op achtergronden, gebruiken en rituelen van de wereld jaarfeesten die vallen in een bepaald jaargetijde en naast of samen met de grote jaarfeest thema’s van de Vrijescholen in Nederland. Hiervoor heb ik indertijd als redacteur speciaal de rubriek ‘Venster op de Wereld’ opgenomen in onze digitale schoolkrant ‘Vrije Mare’ van Vrijeschool Almere. Ik pleit dus voor een gedachtengang en verdere uitwerking van dit thema van en/en en niet zozeer voor of/of. Aandacht hebben voor – en vormgeven aan de thema’s Diversiteit en Inclusiviteit zijn voor mij harte-thema’s! Graag wil ik hierin meedenken en waar mogelijk een bijdrage leveren omdat ik vind en voel dat deze tijd ons daartoe uitdaagt en de leerlingen en hun ouders uit de diverse culture en religieuze stromingen, die de Vrijeschool kiezen als hun ontwikkelingspad, ons oproepen met een frisse blik te kijken naar een hedendaagse invulling van het VSonderwijs. Met behoud van de waardevolle componenten van onze cultuur/religie.’

‘Wat (H)eerlijk dat je dit nu deelt. Ik ben christelijk opgevoed en ik vind het nu fijn om daar antroposofie aan toe te voegen. Ook voor mijn kinderen. Ik geloof niet zo dat je alleen het een of het ander kunt zijn/doen. Laten we verbindend zijn hierin want ik denk dat er dan mooie dingen kunnen ontstaan. Met vooral de ruimte voor ieders persoonlijke invulling.’

‘Het idee om de jaarfeesten tot 8 inclusieve feesten te maken voelt voor mij als een verarming. Michaelsfeest is zoveel meer dan een herfstfeest. De platen en verhalen die juist bij deze naam passen, hebben zoveel meer inhoud dan enkel herfstfeest. Moed tonen, overwinnen en je draak in de ogen kijken horen bij Michael. Als het een herfstfeest zal worden, verdwijnt deze diepere laag in de hoeveelheid oogst en paddestoelen verwacht ik. Hier waakt de naam over de inhoud. Daarbij wordt er meer gevierd dan enkel 8 feesten. Maria Lichtmis is voor mij het winterlicht, carnaval heeft zo’n totaal andere energie dat dit niet dezelfde naam kan hebben. Dat is verarming! Luciafeest is zo’n prachtig, klein en hoopvol feest, dat kan geen herfstduister zijn! Het gaat niet om de naam, maar om de inhoud. Elke vrije school elk gezin, viert elk feest op een eigen manier. Deels traditie gebonden, streek gebonden, cultuur gebonden. In Zutphen is dauwtrappen in alle vroegte bij de IJssel een prachtige traditie. In Sittard wordt carnaval zeer intens beleeft, waar hier in Ede veel minder aandacht naar gaat. Hier mag verschil in zijn. Een school met meerdere culturen zal hier al op inspelen. De inhoud meandert, de naam geeft kaders en identiteit.’

‘Voor mij is het inderdaad heel verwarrend als ik kijk naar de jaarfeesten en verbinding van de Christelijke kerk. De katholieke religie vanuit de kerk kan ik nm niet echt terugvinden bij Steiner & resoneert ook niet. Ik vind het mooi als feesten een ‘bredere’ naam krijgen zodat je alle aspecten van de natuur, de seizoenen. En de oorsprong kunt toevoegen.’

‘Dankje voor je frisse kijk op de dingen! Ik vind het belangrijk dat je voor jezelf uit maakt hoe je een ‘goede wereldburger’ in deze huidige tijd kan zijn. En daarbij hoort een open blik en de flexibiliteit om te veranderen. Want de tijden veranderen ook. Zonde om als mens dan stil te blijven staan, wanneer de nieuwe tijdsgeest ons zoveel te bieden heeft. Daarmee wil ik niet zeggen dat we steeds zonder nadenken al het oude, bekende, alle tradities, gewoontes, … zomaar overboord moeten gooien. Maar wat jij doet, met een frisse, open blik naar de wereld kijken, dat vind ik echt bewonderenswaardig! Ik mis dat stukje vaak bij mezelf, dus super dat jij het voor mij doet en ik lekker mee op de kar kan springen! Heel benieuwd waar dit naartoe gaat!’

‘‘Ik zie rond in de wereld’. Laat die eerste zin die overal ter wereld wordt gesproken onze leidraad zijn om alle feesten, van alle mensen in alle culturen, te ontdekken. Wat fijn Eveline dat je dit in de wereld wilt zetten! I’m in!’

‘Klinkt heerlijk. Ik vier het graag met je mee. Overeenkomsten zichtbaar maken, verbindingen maken, samen feest vieren.’

‘Ik werk niet op een vrije school en heb weinig ervaring met het vieren van de jaarfeesten zoals dat daar gedaan wordt. Ik vind dit bericht zeer inspirerend en kan al voor me zien hoe verbindend het vieren van bijvoorbeeld het herfstfeest zou kunnen werken in mijn groep met verschillende culturen. Ik lees graag mee!’

‘Volledig eens! Heel passend. Ik ervaar dezelfde lichte afkeer door de christelijke inslag die het “lijkt” te hebben in de huidige vorm. Zo wordt open en helder voor iedereen (om aan te sluiten). Mooi idee, complimenten daarvoor ook.’

‘Een interessante discussie en goed dat dit aangekaart wordt. Het is ook best dapper, maar zonder wrijving geen vooruitgang. Ik ben best erg traditioneel waar het gaat om de vrijeschool en ik hecht veel waarde aan de tradities en feesten zoals ze zijn. Daar horen ook de namen bij met de achterliggende verbinding. Toch leven we in een tijd van grote veranderingen en één van die veranderingen is de toenemende diversiteit in de samenleving en de toegenomen interesse in de vrijeschool. Steiner zou er mijns inziens voorstander van zijn geweest om het vrijeschoolonderwijs relevant en uitnodigend te houden voor iedereen. Hij gaf aanwijzingen voor het aanpassen van de jaarfeesten al naar gelang de lokale gebruiken, geloof en seizoensritme wanneer een school in een andere regio van de wereld gesticht werd. In zijn tijd was dat nog mogelijk. In Europa was je Christelijk en in het Midden Oosten was je Moslim. Zo zijn de kaarten vandaag de dag natuurlijk niet meer geschud. Mede door de toegenomen mobiliteit en welvaart in de wereld. Je komt dan op een natuurlijk punt waarop je moet gaan kijken hoe het vrijeschoolonderwijs niet alleen in verschillende landen aan de daar geldende realiteit gespiegeld kan worden, maar hoe het ook op één plaats aan de vele aanwezige realiteiten tegemoet kan komen. Er zijn verschillende manieren waarop dit kan en het is goed om daarover te brainstormen.

Een naamsverandering alleen is niet genoeg. Dat lijkt me slechts schijn‐diversiteit. Om het waardevol te maken moet er ook een inhoudelijke aanpassing tegenover staan. Dat is heel lastig. Als een gezin met één geloof of levensovertuiging is het eenvoudiger om een vrijeschools feest aan te passen aan wat jij thuis gelooft. Als een school waar mensen van misschien wel tientallen achtergronden bij elkaar komen is dat veel lastiger. Je kan een element van al die achtergronden samenvoegen, maar het gevaar is dat daardoor de diepgang verdwijnt. Ieder feest wordt dan een lappendeken van heel veel oppervlakkige kunstjes bij elkaar zonder één van die kunstjes echt goed te kunnen. Uniek aan de vrijeschoolse feesten is wat mij betreft het doorvoelen en de diepgang. De verbondenheid via de diepere (esoterische) betekenis van de feesten terwijl tegelijkertijd een hele down‐to‐earth verbinding wordt gemaakt met de seizoenen en de natuur om je heen. Als we die diepgang willen bewaken maar toch meer diversiteit willen binnen laten is het misschien goed om ieder feest aan een bepaalde stroming te wijden. Je zou bijvoorbeeld kunnen zeggen dat je een lichtfeest viert wat focust op het hindoeïstische Diwali en een oogstfeest wat focust op het paganistische Mabon. Misschien is er dan een Islamitisch vruchtbaarheidsfeest te vinden, etc. Dit hoeft niet ieder jaar hetzelfde te zijn. Er zijn zo veel gebruiken dat een enkele jaar cyclus niet genoeg is. Door je een bepaalde periode met één feest uit een andere cultuur/religie bezig te houden behoud je de diepgang. Je hebt een focus en handvatten om een verbinding te maken tussen het feest in kwestie en de realiteit van het seizoen in Nederland en de gebruiken die traditioneel in Nederland bij dezelfde periode horen. Daarnaast kun je in de opmars naar zo’n feest ook onderwijs bieden wat de desbetreffende cultuur/religie wat breder beschouwd en in perspectief plaatst. Dit alles kan prima met het behoud van de eigenheid en het specifieke karakter wat ieder feest traditioneel heeft. Dat karakter is immers niet per se gebonden aan het feest zelf, maar aan de sfeer van het jaargetij en de periode die er bij hoort. Die sfeer en verbinding wis je dus niet uit, maar vul je aan met alternatieven uit andere culturen en geloofsstromen.’

‘Wat prachtig! Ik ben blij met vernieuwde gedachte. Ik werk momenteel niet op antroposofische plek in Rotterdam zuid, maar we willen wel de seizoenen met kinderen beleven. En ruimte maken voor feesten uit alle culturen. Maar vanuit de Vrije school hecht ik ook erg aan de traditie die wel met elkaar levend houden. het helpt de gemeenschapsvorming. Door de corona tijd heeft die een enorme knauw gekregen. Misschien dan wel weer een uitgelezen kans om nieuwe tradities met elkaar te maken. Meer inclusie!’ 

3 reacties

  • Simone Walk

    Hoi,
    Ik vind het een top idee de feesten een andere naam te geven zodat het niet meer lijkt alsof het een christelijk feest is. Er zijn natuurlijk heel veel kindjes met verschillende achtergronden. Wij zijn islamitisch maar ik heb bewust voor de vrije school gekozen. Ik krijg vaak te horen: ja maar zij vieren christelijke feesten en dat mogen wij niet vieren.
    Ik denk dat de school zo mogelijk wel meer multicultureel wordt.

    Groetjes,
    Simone Walk

  • Sanna Jonkhart

    Beste Evelien,

    Ik vind het een fantastisch idee. Zelf vierde ik de jaarfeesten in mijn KDV (regulier, dus geen antroposofische) ook al “inclusief”. Ik noemde het dus seizoensfeesten en bereidde het met mijn eigen sausje vanuit de antroposofie, de Christelijke Gnostiek en de natuurreligies. Thuis ligt er wellicht wat meer de nadruk op de Christelijk-Gnostische achtergrond, gewoon omdat die beelden nu eenmaal in mijn systeem zitten, maar soms vind ik ook inspiratie in de Soefie traditie bijvoorbeeld.

    Wanneer we de natuur als leidraad nemen, en waar wij ons als bewust wordende mensen door het jaar heen bewegen, is er op zó veel plekken en in zó veel culturen prachtige inspiratie te vinden. Het is “never ending” en kan ook helemaal aangepast worden aan je eigen lokale cultuur. Wat leeft er in jóuw school of kinderopvang? Wat leeft er in de omgeving waarin jij je kinderen opvoedt? Ik denk dat júist Steiner het een gruwel zou vinden wanneer de dingen die hij ons heeft aangereikt als “gebeiteld in steen” worden aangehouden. Ik denk dat juist opvoeders die vanuit de antroposofie werken, bereid moeten zijn constant zowel in zichzelf te blijven kijken en naar wat deze generatie, deze wereld, van ons vraagt. Die wereld die constant in beweging, in ontwikkeling is. De samenstelling van een klasje in 1925 in ons land was een heel andere dan die in 1970, of in 2000 of anno 2022. Het bewustzijn verandert (en was dat nou niet juist de bedoeling?) Het is belangrijk mee te bewegen.

    Echt mooi idee, ik ben heel benieuwd naar wat dit in gang gaat zetten…

    Sanna

  • dmi

    What’s up i am kavin, its mmy ffirst tije tto coommenting anywhere, whhen i ead ths piece
    of writiung i thought i cold also cteate omment ddue tto this good article.

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

%d bloggers liken dit: